Rozbiórka pomnika na Placu Ofiar Getta rozpoczęła się 22 września 2026 roku. Prace prowadzi rzeszowska firma Transpama. Monument ma zostać rozebrany do końca listopada.
Ambasada Rosji: „stanowczy protest”
Na rozpoczęcie prac zareagowała Ambasada Federacji Rosyjskiej w Polsce. W wydanym oświadczeniu wyraziła „stanowczy protest wobec władz polskich”.
Rosyjska placówka wezwała do „natychmiastowego przerwania prac związanych z demontażem pomnika w Rzeszowie”. Domaga się także przywrócenia monumentu do pierwotnego stanu.
Ambasada zarzuciła polskim władzom, że nie poinformowały jej o rozpoczęciu prac. W komunikacie określiła działania polskich władz jako „barbarzyńską politykę” i przekonywała, że pomniki Armii Czerwonej są świadectwem jej udziału w pokonaniu III Rzeszy.
Rosjanie powołują się również na obowiązujące między Polską a Rosją dokumenty dotyczące ochrony miejsc pamięci. To stanowisko ambasady. Polskie władze i IPN od lat przedstawiają sprawę inaczej, wskazując na propagandowy charakter monumentu i przepisy dotyczące dekomunizacji.
Najpierw zniknęła figura
Pierwszym wyraźnym etapem rozbiórki było zdjęcie z obelisku figury kobiety z dzieckiem. Ważący około 6,6 tony element został zdemontowany z 8,5-metrowego pomnika.
Nie wszystkie części monumentu zostaną jednak zniszczone.
Materiał reklamowy • Chcesz tu być? Dodaj firmę
Rzeźba ze szczytu trafi do Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie. Płaskorzeźby zostaną przeniesione na Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej przy ul. Lwowskiej. Pozostałe elementy mają zostać wyburzone i wywiezione.
Do mogiły zbiorowej Ofiar Terroru na cmentarzu Pobitno trafi natomiast urna z ziemią z pól bitewnych. Tam ma znaleźć się również tablica informacyjna.
Rozbiórka kosztuje blisko 156 tys. zł
Za sam demontaż miasto zapłaci firmie Transpama blisko 156 tys. zł. Całość prac ma zakończyć się do końca listopada.
Wcześniejsze szacunki dotyczące całej operacji były znacznie wyższe. W dyskusjach dotyczących przeniesienia monumentu pojawiała się kwota nawet 3 mln zł. Ostatecznie obecna operacja demontażu została zakontraktowana za niespełna 156 tys. zł.
Pomnik stał od 1951 roku
Monument odsłonięto 6 listopada 1951 roku. Przez dziesięciolecia był jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów na Placu Ofiar Getta.
Rzeszowscy radni zdecydowali o jego usunięciu już w 2018 roku. Uchwała przez lata pozostawała jednak bez realizacji. Po rosyjskiej agresji na Ukrainę temat powrócił z nową siłą. W marcu 2022 roku IPN zaapelował do samorządów o pełną dekomunizację przestrzeni publicznej.
IPN od początku opowiadał się za całkowitym usunięciem monumentu z przestrzeni publicznej. Instytut wskazywał, że jego elementy nie powinny być eksponowane na cmentarzu jako zachowany pomnik.
Teraz decyzja jest już w realizacji. Pomnik, który przez 75 lat stał w centrum Rzeszowa, znika z Placu Ofiar Getta.
Komentarze
Zaloguj się
Utwórz konto